Perge’de yer alan anıtsal çeşmenin yazıtında, yapının İmparator Septimius Severus, eşi Julia Domna ve oğulları Caracalla ile Geta adına ithaf edildiği açıkça belirtilmektedir. Ancak Roma tarihinin en karanlık kardeş kavgalarından biri, bu yazıtlara da yansımıştır. Caracalla’nın MS 212 yılında kardeşi Geta’yı öldürtmesinin ardından çıkarılan bir kanunla, Roma İmparatorluğu’nun dört bir yanında Geta’ya ait isim, heykel ve yazıtlar sistemli biçimde yok ettirilmiştir. Bu uygulamadan Perge de etkilenmiş, kentteki yazıtlarda Geta’nın adı silinmiştir. Bu durum, Roma’daki “damnatio memoriae” anlayışının Anadolu’daki somut örneklerinden biridir Perge Zafer Takı ve Anıtsal Mimari.
Anıtsal Çeşmelerin Toplumsal Önemi
Rehberler, bu alanda anıtsal çeşmelerin yalnızca estetik yapılar olmadığını özellikle vurgular. Antik kentlerde çeşmeler; suyun paylaşımı, dağıtımı ve öncelik sıralaması açısından hayati bir role sahipti. Zengin vatandaşlar, kamusal hayata katkı sağlamak amacıyla çeşme yaptırmakla yükümlüydü. Suyun kente getirilmesi, depolanması ve halka ulaştırılması, Roma kent planlamasının en önemli unsurlarından biriydi. Bu sistem, hem sosyal düzeni hem de halk sağlığını doğrudan etkiliyordu.
Roma Hamamları ve Günlük Yaşam
Anıtsal çeşmeden sonra ziyaret rotası Roma hamamlarına yönelir. Rehberler burada, Roma vatandaşlarının sahip olduğu imtiyazları, hamamların mimari bölümlerini ve işleyiş sistemini ayrıntılı biçimde anlatırlar. Hamamlar, yalnızca temizlik alanları değil; aynı zamanda sosyal yaşamın merkezleri idi. Yapı, İmparator Vespasianus döneminde (MS 69–79) inşa edilmiş, Septimius Severus zamanında ise genişletilerek daha görkemli hâle getirilmiştir.
Hamamlar; soyunmalık (apodyterium), soğuk (frigidarium), ılık (tepidarium) ve sıcak (caldarium) bölümlerden oluşmaktadır. Zeminde yer yer orijinal döşeme örnekleri görülebilmektedir. Ilık bölümde, ayaklarda mantar oluşumunu önlemek amacıyla içine ilaçlı su konan ve yaklaşık 60 cm genişliğinde, tepidarium boyunca uzanan bir kanalın izleri dikkat çekmektedir. Ayrıca hypocaust sistemi, yani yerden ısıtma düzeni, Roma mühendisliğinin ulaştığı seviyeyi gözler önüne sermektedir Customized Guided Turkey Tours.
Hellenistik Kapı ve Kulelerin Dönüşümü
Hamamlardan çıkıldığında ziyaretçi Hellenistik Kapı’ya ulaşır. Hellenistik Dönem’de savunma amacıyla inşa edilen devasa kuleler, günümüzde Perge’nin simgesi hâline gelmiştir. Roma Devri’nde dış tehditlerin azalmasıyla şehir denize doğru genişlemiş, Plancia Magna MS 120–122 yılları arasında kulelerin işlevini değiştirmiştir. Kulelerin sütunlu caddeye bakan iç yüzleri, tanrı ve krallara ait heykellerle süslenmiştir.
Sütunlu Cadde ve Ticari Hayat
Plancia Magna, aynı zamanda Artemis Pergaia’nın rahibesiydi. Bu görev, ona yalnızca siyasi güç değil, aynı zamanda büyük bir saygı ve itibar kazandırmıştır. Perge’nin ana arteri olan sütunlu cadde, yaklaşık 20 metre genişliğindeydi ve ortasından 2 metre genişliğinde bir su kanalı geçmekteydi. Bu kanal, cadde boyunca ilerleyerek akropolisteki anıtsal çeşmeye ulaşırdı.
Sütunlar, arkalarındaki duvarlara bağlanarak arkad adı verilen gölgelikli alanları oluşturuyordu. Bu mekânlar, güneşten ve yağmurdan korunmak için son derece elverişliydi. Arkadların arkasında dükkânların girişleri yer almakta, böylece Perge’nin alışveriş ve ticaret merkezi bu ana cadde üzerinde şekillenmekteydi.
